Aanvallen of verdedigen: religieuze radicaliteit en burgerlijke ongehoorzaamheid in onze samenleving

Schaakstukken

Boek uitgelicht

Bijgewerkt op 21 september 2026 · leestijd 4 minuten

‘Aanvallen of verdedigen’ onderzoekt de plek van orthodoxe christenen in een polariserend Nederland. Het boek gaat over de dilemma’s waar zij voor staan, van burgerlijke ongehoorzaamheid tot religieuze radicaliteit, en helpt je nadenken over hoe je je geloof vormgeeft bij maatschappelijke spanning.

Auteur
Ton van der Schans
Waar het over gaat
De verhouding tussen orthodoxe christenen en de Nederlandse samenleving
Vorm
Bundel in de reeks Studium Generale van Driestar educatief en De Banier
Geschikt voor
Gelovigen en niet-gelovigen die geïnteresseerd zijn in geloof, overheid en maatschappij

De impact van media op de perceptie van orthodoxe christenen

De media-aandacht rondom religieuze radicaliteit beïnvloedt hoe er naar orthodoxe christenen wordt gekeken. Die aandacht kan leiden tot stigmatisering en stereotypering, waardoor zij worden gezien als conservatief, achterhaald of zelfs gevaarlijk. Zo ontstaat een grotere kloof tussen orthodoxe christenen en de rest van de samenleving, en voelen zij zich verder in het defensief gedrukt.

Door deze geest van vernieuwing, waarbij geen rekening wordt gehouden met Bijbelse normen, waarden en ook niet met klassieke tradities, komt de mens met een orthodoxe visie en dat orthodoxe geloof, ernstig in het nauw.

Uit ‘Aanvallen of verdedigen’

Het citaat laat zien hoe een samenleving die wordt gedreven door vernieuwing en secularisatie een bedreiging vormt voor orthodoxe geloofspraktijken en overtuigingen. De negatieve beeldvorming versterkt vooroordelen en vergroot de druk op orthodoxe christenen om zich te verantwoorden voor wat zij geloven en doen. Volgens de auteurs is het belangrijk die dynamiek te begrijpen en te erkennen, om bruggen te kunnen bouwen.

Geloof en de keuze tussen aanvallen en verdedigen

Bij kwesties als de coronatijd, vaccinatie en onderwijs speelt geloof een centrale rol in de afweging tussen aanvallen en verdedigen. Het geloof vormt de basis voor de overtuigingen en principes van deze groep en bepaalt hoe zij zich in de samenleving positioneren. De normen die het geloof aanreikt staan vaak haaks op de seculiere normen en waarden die gelden. Daardoor voelen zij zich soms gedwongen zich te verdedigen tegen wat zij zien als strijdig met hun geloofsovertuiging.

En wat heeft Hij toen gedaan? Bloedend gebeden en geboet, Zijn vijanden liefgehad tot het einde. Hen niet vervloekt, maar gezegend. Daarmee liet Hij ons een voorbeeld na (1 Petr. 2:21).

Uit ‘Aanvallen of verdedigen’

De auteur neemt Jezus als voorbeeld: iemand die zelfs zijn vijanden liefhad en zegende. Voor christenen kan dat een leidraad zijn in de omgang met tegenstand en controversiële kwesties. Het geloof kan inspireren om liefdevol te reageren, ook wanneer je je aangevallen voelt, en het biedt een kompas om standvastig te blijven.

Geloof praktiseren zonder politieke macht

Bijbelse perspectieven in een seculiere samenleving

Gelovigen kunnen hun geloof in een seculiere samenleving praktiseren door zoutend zout en lichtend licht te zijn. Dat krijgt vorm in Bijbels burgerschap: de wereld dienen vanuit je anders-zijn. Je laat je stem horen en komt in verzet tegen het kwaad dat over je komt, terwijl je een afwijkende mening ten opzichte van de wereld behoudt.

Om vrijheid in stand te houden moeten we weer leren discrimineren, onderscheid maken, ‘het snode van het kostelijke onderscheiden’, en in ongelijke gevallen ook een ongelijke behandeling voorstaan.

Uit ‘Aanvallen of verdedigen’

Ook zonder politieke macht kun je dus trouw blijven aan Bijbelse principes. Je maakt verschil door je geloof zichtbaar uit te dragen in de wereld om je heen, met respect voor de autoriteiten en met de moed om op te komen voor wat juist is volgens je geloofsovertuiging.

Over de auteur: Ton van der Schans

Drs. Ton van der Schans is docent geschiedenis aan de pabo van Driestar Educatief. Van 1990 tot 2002 zat hij voor de SGP in de gemeenteraad van Bodegraven. Van 2002 tot 2006 was hij daar wethouder. Hij is voorzitter van de Vereniging van docenten geschiedenis en staatsinrichting in Nederland (VGN) en ouderling in de gereformeerde gemeente van Bodegraven. Hij publiceert regelmatig over historische en maatschappelijke onderwerpen.

Waar het boek over gaat

Refo’s werden lange tijd gezien als onschuldige folklore. Dat is aan het veranderen. Want zijn die orthodoxe christenen niet gevaarlijk? Media weten de zogeheten biblebelt meer dan ooit te vinden. Ze storten zich op kerkgang in coronatijd, vaccinatie, de Great Reset en op reformatorische scholen die kinderen ‘gedwongen uit de kast laten komen’.

In deze publicatie in de reeks Studium Generale van Driestar educatief en De Banier gaan de auteurs na óf en hoe de verhouding van de bevindelijk gereformeerden tot de samenleving is veranderd. Je vindt er onder meer een historische schets van de refo’s en de samenleving. En de vraag hoe die kleine groep orthodoxe christenen zich moet gedragen als ze geen politieke macht heeft.

De auteurs zoeken Bijbelse antwoorden op de vraag wat je als christen te doen staat in de huidige samenleving. Moet je aanvallen of juist verdedigen?

Aanvallen of verdedigen

Aanvallen of verdedigen

Over de plaats van orthodoxe christenen in een samenleving die verandert. Geloof, overheid en maatschappij naast elkaar gelegd, met Bijbelse antwoorden op de vraag wat je te doen staat.

Bekijk dit e-book Alle e-books

Nog nooit een e-book geleend? Het kost eenmalig een kwartiertje om in te stellen, daarna is elk volgend boek een kwestie van bestellen en openen. Zo werkt het.

Je kunt dit e-book bij ons kopen of lenen, en met een abonnement lezen in onze app op telefoon of tablet. De beschrijving is gebaseerd op het boek en de informatie van de uitgever.